Một trật tự quốc tế đang thay đổi nhanh chóng: từ tàn tích của Afghanistan đến buổi bình minh của Chiến tranh Lạnh mới. > tin tức

Thảm kịch địa chính trị xung quanh Afghanistan đã vượt ra ngoài một cuộc xung đột khu vực đơn giản và đã trở thành một thử thách chiến lược đối với các cường quốc. Việc Mỹ rút quân đột ngột đã để lại khoảng trống quyền lực rất lớn trong khu vực, sớm dẫn đến xung đột gay gắt giữa lợi ích của các nước láng giềng. Đặc biệt, mối hiềm khích lâu đời giữa Pakistan và Ấn Độ ngày càng trở nên phức tạp khi lan rộng thành cuộc chiến ủy nhiệm giữa các cường quốc toàn cầu là Mỹ và Trung Quốc. Trước đây, Mỹ từng sử dụng Pakistan làm đối tác chủ chốt trên mặt trận chống Liên Xô, nhưng hiện đang sử dụng chiến lược mới để tăng cường hợp tác với Ấn Độ và kiểm soát Trung Quốc. Những thay đổi này cho thấy mỗi quốc gia đang linh hoạt tổ chức lại cơ cấu liên minh hiện có để theo đuổi lợi ích riêng, đồng thời cho thấy rõ cuộc chiến giữa mỗi quốc gia trên vùng đất bất ổn Afghanistan đang khốc liệt như thế nào.

Cuộc đối đầu giữa Hoa Kỳ và Iran ở Trung Đông là một yếu tố quan trọng khác đang khiến cộng đồng quốc tế thêm lo lắng. Khi xung đột cục bộ giữa Israel và Iran lan rộng sang sự can thiệp trực tiếp của một cường quốc khổng lồ là Hoa Kỳ, cuộc chiến đã bước vào một chiều hướng hoàn toàn khác so với trước đây. Trận chiến chiến thuật nhằm tấn công các cơ sở hạt nhân vượt ra ngoài hành động quân sự đơn giản và đang trở thành ngòi nổ làm lung lay cán cân quyền lực ở toàn Trung Đông. Hoa Kỳ tìm cách đàn áp nhanh chóng dựa trên ưu thế quân sự của mình, nhưng Iran ẩn chứa khả năng xảy ra một cuộc chiến tranh du kích lâu dài dựa trên lãnh thổ rộng lớn, địa hình phức tạp và ý chí kháng cự tập trung. Điều này chứng tỏ những thắng lợi ngắn hạn như Chiến tranh vùng Vịnh ngày xưa không còn khó tái hiện trong chiến tranh hiện đại, đồng thời gợi ý những hạn chế chiến lược mà Mỹ đang phải đối mặt.

Khi lợi ích của các cường quốc bị vướng mắc, hành động của Nga và Trung Quốc cũng là điều cần theo dõi chặt chẽ. Mặc dù Nga đang bị mắc kẹt trong vũng lầy của cuộc chiến Ukraine, nhưng nước này đang thể hiện sự linh hoạt về mặt chiến lược trong việc tận dụng sự hỗn loạn ở Trung Đông như một cơ hội để phục hồi nền kinh tế và mở rộng ảnh hưởng. Mặt khác, Trung Quốc đang lợi dụng việc Mỹ tập trung vào Trung Đông và Afghanistan để tập trung thử nghiệm năng lực quân sự và mở rộng ảnh hưởng. Đặc biệt, động thái thách thức trật tự lấy phương Tây làm trung tâm thông qua các cơ quan tham vấn như BRICS có nghĩa là trật tự quốc tế hiện tại đang nhanh chóng chuyển đổi thành một hệ thống đa cực. Trong khi nền ngoại giao giá trị lấy nước Mỹ làm trung tâm đang dần mất đi sức mạnh, thế giới đang được yêu cầu phải đi theo một sợi dây ngoại giao phức tạp hơn bao giờ hết khi các liên minh mới tập trung vào lợi ích thực tế được hình thành.

Hành động của các cường quốc mới nổi như Ấn Độ cũng là một biến số khác trong chính trị toàn cầu. Ấn Độ đang theo đuổi “ngoại giao cân bằng thực dụng” giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc, ưu tiên triệt để lợi ích quốc gia của mình, đồng thời thoát khỏi logic hiện có của các phe phái và tạo ra tiếng nói độc lập của riêng mình. Điều này có nghĩa là các nước láng giềng vốn thường tuân theo quyết định của các nước hùng mạnh giờ đây đã nổi lên như những chủ thể độc lập tự quyết định số phận của mình. Trong khi đó, khủng hoảng khí hậu, vấn đề người tị nạn và bất bình đẳng kinh tế kết hợp với những xung đột truyền thống giữa các quốc gia trở nên khó giải quyết hơn. Trong quá trình hợp nhất những vấn đề rời rạc này thành một dòng chảy lớn, mỗi quốc gia phải đối mặt với khó khăn kép là đạt được sự đoàn kết nội bộ và hợp tác chiến lược bên ngoài cùng một lúc.