Borsada işlem görmeyen hisse senetlerinin mülkiyet paylaşımı ikilemi, Yüksek Mahkeme'nin 'nakit tasfiye' uygulamasını zorlaştıran kararı > haberler

Bu davadaki en önemli konu, mülkiyet paylaşımı yönteminin kurumsal yönetim hakları üzerindeki yıkıcı etkisiydi. Alt mahkeme, kocanın borsaya kote olmayan hisse senetlerine sahip olmaya devam etmesi yerine, kadının hisselerin değerine eşdeğer nakit ödemesini gerektiren bir bölünme yöntemini tercih etti. Ancak Yüksek Mahkeme, bu yöntemin kocayı hisselerini satmaya veya aşırı miktarda teminat kredisi almaya zorladığını ve bunun da sonuçta şirketin kontrolünü kaybetmesine yol açtığını tespit etti. Listelenmemiş hisse senetleri aktif olarak alınıp satılmadığından, bunları uygun bir fiyattan nakde çevirmek gerçekçi olarak çok zordur. Sonunda, bir yönetici olarak yıllarca süren sıkı çalışmasının meyveleri, Yüksek Mahkeme'nin taraflar arasındaki eşitliği ciddi şekilde baltalayan bir tedbir olarak değerlendirdiği tek bir boşanma kararıyla yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kaldı.

Yargıtay'ın bu kararında özellikle dikkat ettiği nokta, kocanın mevcut malvarlığının büyüklüğü ve mal paylaşımı ödemesinin gerçekçi olasılığıydı. Kocanın net varlıkları, hisse senetleri hariç, yalnızca 10,3 milyar won civarındaydı ve bunların çoğu karısıyla ortak adlara ait olan gayrimenkullerdi, dolayısıyla karısının işbirliği olmadan bunları elden çıkarmak imkansızdı. Kocanın tüm varlıkları nakde çevrilse bile karısına ödemek zorunda olduğu 14,3 milyar won yeterli olmadığından yönetim haklarını içeren hisselerin piyasaya sürülmesi gerekiyordu. Yargıtay, bu yapının yöneticileri tek taraflı fedakarlık yapmaya zorladığı ve yöneticileri hisse senedi değerlerindeki dalgalanmalar, vergi sorunları gibi tüm ekonomik riskleri omuzlamaya zorlayan mantıksız bir yapı olduğuna dikkat çekti. Öte yandan, hâlihazırda önemli miktarda mal varlığına sahip olan ve nafaka alan eşin, hisse senetlerinin bir kısmı ayni olarak dağıtılsa dahi maddi sıkıntıya düşme riskiyle karşı karşıya kalmayacağı da dikkate alındı.

Mahkeme, şu ana kadar borsaya kote olmayan hisse senetlerinin kapalı olması ve değerlendirilmesinin zorluğu nedeniyle yönetim hakkı uyuşmazlıklarını önlemek adına bölünmeye öncelik verme uygulamasını sürdürdü. Ancak bu uygulama, mülkiyet paylaşımının özü olan 'maddi adaleti' bozma riskini de içeriyordu. Yüksek Mahkeme bu kararla, hedef bölmenin borsaya kote olmayan hisse senetlerinin bölünmesinde bir yöntem olabileceğini ancak bunun tek çözüm olmadığını açıkça ortaya koydu. Özel durumlar varsa, ayni bölünme de dahil olmak üzere çeşitli bölünme yöntemlerinin kullanılması tavsiye edilir ve mahkeme, tarafların özel koşullarının ve şirketin hayatta kalma değerinin dikkatli bir şekilde değerlendirilmesini gerektiren yönergeler sağlamıştır. Bu durum, mal paylaşımı kararının şirketin yönetim haklarını koruma boyutundan bağımsız olamayacağını göstermektedir.

Hukuk uzmanları, bu kararın gelecekte benzer boşanma davalarında mal paylaşımında esneklik sağlanmasına yönelik bir fırsat olacağını öngörüyor. Çünkü geçmişte olduğu gibi nakit ödemelerin mekanik olarak emredilmesi yönteminden uzaklaşılarak, şirketin yönetim haklarını korurken diğer eşin meşru mülkiyet haklarını da koruyabilecek bir 'karma bölünme' ihtiyacı arttı. Bazı durumlarda, yönetim haklarını korumak için şirketin tamamının bir özel sermaye fonuna satılması gibi aşırı durumlar vardır; bu nedenle mahkemenin kararı, girişimci ruhu koruma ve kurucuların üstlenmek zorunda olduğu aşırı yönetim risklerini hafifletme girişimi olarak yorumlanabilir. Sonunda, boşanmada mal paylaşımının sadece sayıların bölünmesiyle yapılan aritmetik bir hesaplama olmadığı, aynı zamanda hem çiftin ortak yaşamının düzenlenmesini hem de gelecekteki ekonomik bağımsızlığını dikkate alması gereken karmaşık bir çıkar ayarlama süreci olduğu bir kez daha doğrulandı.