에너지 패권의 벼랑 끝, 카타르의 은밀한 생존 전략이 불러온 파장 > 뉴스

De kern van dit incident ligt in de acties die Qatar heeft ondernomen in de vroege stadia van de oorlog tegen Iran, die eind februari in alle ernst begon met aanvallen van de Verenigde Staten en Israël. Het is bekend dat Qatar in het geheim contact heeft opgenomen met Iran en een ‘deal’ heeft voorgesteld om de Ras Laffan LNG-installatie, de levensader van zijn economie, te beschermen. De kern ervan was dat als Iran Ras Laffan niet zou aanvallen, Qatar vrijwillig de gasproductie zou stopzetten en er opzettelijk voor zou zorgen dat de internationale energieprijzen omhoogschieten. Dit, gecombineerd met de Iraanse strategie om de energieprijzen te bewapenen door de Straat van Hormuz te blokkeren en faciliteiten in olieproducerende landen aan te vallen, had een middel kunnen zijn om sterke economische druk uit te oefenen op de Verenigde Staten en Israël om de oorlog vroegtijdig te beëindigen. Door het onderscheppen van communicatie ontdekten de Amerikaanse inlichtingendiensten dat het voorstel van Qatar verder ging dan alleen het beschermen van zijn eigen faciliteiten en gemotiveerd was door strategische berekeningen om de loop van de oorlog te veranderen.

Qatar's poging om contacten achter de schermen te leggen leidde tot de plotselinge sluiting van de Ras Laffan-faciliteit op de derde dag van het uitbreken van de oorlog, wat de vermoedens nog verder versterkte. Destijds legden de Qatarese autoriteiten dit uit als een onvermijdelijke veiligheidsmaatregel ter voorbereiding op externe militaire dreigingen, maar analyse van satellietbeelden toonde geen tekenen van directe aanvallen op de faciliteit. Dit wordt geïnterpreteerd als indirect bewijs dat Qatar heeft geprobeerd een aanval te vermijden en tegelijkertijd instabiliteit op de energiemarkt te creëren door preventief de productie stop te zetten, in een stilzwijgende afspraak met Iran. Het is niet duidelijk of Qatar bevestiging heeft gekregen van Iran, maar het valt moeilijk te ontkennen dat het land op zijn minst duidelijk de boodschap aan Iran heeft overgebracht dat “het gewenste strategische aanvalseffect voldoende kan worden bereikt, zelfs zonder ons aan te vallen.”

De diplomatieke gok van Qatar eindigde echter uiteindelijk in een mislukking, wat duidelijk het diplomatieke dilemma aantoont waarmee de landen uit het Midden-Oosten worden geconfronteerd. Iran vuurde op 18 maart een raket af op de Ras Laffan-faciliteit als vergelding nadat Israëls vergeldingsluchtaanvallen ernstige schade hadden veroorzaakt aan zijn belangrijkste gasveld, South Pars. Als gevolg van deze aanval raakten enkele faciliteiten in Ras Laffan beschadigd, en Qatar kondigde aan dat het enorm veel tijd en geld zou kosten, minstens drie tot vijf jaar, om de faciliteiten te herstellen, wat een enorme schok voor de energiemarkt zou veroorzaken. Dit kan worden geïnterpreteerd alsof Iran de pro-Amerikaanse Golflanden als een bedreiging voor zijn veiligheid beschouwt en een machtsvertoon toont dat het zijn kerninfrastructuur op elk moment kan aanvallen. Vanuit het perspectief van Qatar zijn diplomatieke inspanningen om te overleven feitelijk een excuus geworden voor krachtige vergelding.

Toen het incident openbaar werd, ontkende de Qatarese regering onmiddellijk alle beschuldigingen en protesteerde krachtig. Qatar benadrukte dat de schorsing van Ras Laffan een onafhankelijk besluit was, uitsluitend om werknemers en faciliteiten te beschermen, en beweerde dat het rapport een kwaadaardige poging was om de eerdere bemiddelingspogingen van Qatar te ondermijnen en een wig te drijven in zijn strategische partnerschap met de Verenigde Staten. In feite onderhoudt Qatar nauwe banden met Iran, zoals het bieden van een thuis voor het Hamas-leiderschap, maar tegelijkertijd heeft het ook diepe banden met de Verenigde Staten, zoals het hosten van de Amerikaanse militaire basis Al-Udeid en het gezamenlijk exploiteren van Amerikaanse bedrijven en energieactiva. Hoewel de Amerikaanse autoriteiten al op de hoogte waren van de pogingen van Qatar om contact met hen op te nemen, namen ze een voorzichtige houding aan om onmiddellijke diplomatieke wrijving te vermijden, waarbij ze de waarde van Qatar als bemiddelaar tussen de twee partijen erkenden.